Szczyty Noblistów – Rzym, Hiroszima, Warszawa …

world-summitHistoria dorocznych szczytów laureatów Pokojowej Nagrody Nobla sięga 1999 roku, kiedy z inicjatywy fundacji Michaiła Gorbaczowa, byłego przywódcy ZSRR, odbyło się w Rzymie pierwsze takie spotkanie. Od tego czasu zjazdy zyskały na znaczeniu jako forum wymiany myśli i wydarzenie promujące międzynarodowe kampanie i inicjatywy na rzecz pokoju.

Co roku szczyty gromadzą laureatów i osobistości z całego świata, działające w sferze socjalnej, naukowej, politycznej czy kulturalnej. Skrajna bieda, która stała się udziałem części globu, problem zarządzania zasobami wody, znaczenie etyki w polityce i przedsięwzięciach ekonomicznych, integracja ludzi wywodzących się z różnych kultur – to tylko niektóre z tematów debat podejmowanych w czasie zjazdów.

Organizatorem szczytów jest Stały Sekretariat Światowego Szczytu Laureatów Pokojowej Nagrody Nobla – organizacja non-profit z główną siedzibą w Rzymie. Wydarzeniu tradycyjnie współprzewodniczą Michaił Gorbaczow, pokojowy noblista z 1990 roku, i były burmistrz Rzymu Walter Veltroni.

Pierwszy szczyt odbył się w 1999 roku pod hasłem „Nowa polityka na XXI wiek”. Włoska stolica gościła noblistów do 2007 roku, a od 2008 roku szczyty są organizowane w różnych krajach w zależności od tematu przewodniego spotkania.

Na przykład w 2008 roku szczyt zorganizowano w Paryżu z okazji 60. rocznicy uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, a w 2009 roku wybrano Berlin, aby uczcić 20. rocznicę upadku muru berlińskiego. W 2010 roku nobliści obradowali w Hiroszimie na sesji poświęconej nuklearnemu rozbrojeniu.

W 2012 roku trzydniowy szczyt, jeden z najliczniejszych w historii, po raz pierwszy zorganizowano w Ameryce Północnej. Gospodarzem było Chicago – miasto, jak podkreślają organizatorzy, będące zarówno uznanym ośrodkiem działalności na rzecz lokalnych społeczności, jak i liczącym się graczem na scenie międzynarodowej. Z Chicago związany jest prezydent Barack Obama, który został uhonorowany pokojowym Noblem w 2009 roku. W 1931 roku jako pierwsza Amerykanka to prestiżowe wyróżnienie otrzymała Jane Addams za pracę dla marginalizowanych społeczności imigranckich właśnie w Chicago.

the-world-summit-of-nobel-peace-laureatesChicagowski szczyt zakończył się wystosowaniem apelu do młodzieży całego świata, w którym nobliści wzywali przedstawicieli młodego pokolenia, by organizowali się w wysiłkach na rzecz pokoju i pokojowego zapobiegania konfliktom. „Potrzebujemy waszego entuzjazmu i zapraszamy was, byście dołączyli do nas w bezustannych poszukiwaniach pokoju i sprawiedliwości” – głosi apel.

W spotkaniach przy okazji szczytu wzięło udział ok. 6 tys. studentów i uczniów szkół średnich, wraz z nauczycielami, ze Stanów Zjednoczonych i świata.

Od 2002 roku nobliści przyznają własną nagrodę – Peace Summit Award (przed 2006 rokiem wyróżnienie nosiło nazwę Man for Peace Award) – osobom ze świata kultury, rozrywki i sportu, zasłużonym w dziedzinie walki o prawa człowieka. W Chicago wyróżniony został amerykański aktor, zdobywca Oscara Sean Penn za działania na rzecz ofiar trzęsienia ziemi na Haiti. We wcześniejszych latach nagrodę otrzymali m.in.: były włoski piłkarz Roberto Baggio za prowadzoną na całym świecie działalność charytatywną, brytyjska piosenkarka Annie Lennox za walkę z epidemią AIDS w Afryce czy lider zespołu U2 Bono za wysiłki na rzecz umorzenia długów krajom najbiedniejszym. Pierwszym laureatem był włoski aktor i reżyser Roberto Benigni, twórca tragikomedii o życiu w obozie koncentracyjnym „Życie jest piękne”, nagrodzonej Oscarem.

Szczytom towarzyszy duże zainteresowanie mediów. Każdy zjazd kończy się konferencją prasową i przyjęciem deklaracji.

Jednym z najważniejszych dokumentów opracowanych przez uczestników zjazdu była przyjęta w 2007 roku Karta na rzecz Świata bez Przemocy, efekt trzyletnich prac.

Jej autorzy zwracają uwagę, że przemoc manifestuje się na wiele sposobów, nie tylko poprzez konflikty zbrojne, okupację wojskową, ale też biedę, wykorzystywanie ekonomiczne, degradację środowiska naturalnego, korupcję i uprzedzenia ze względu na rasę, religię, płeć czy orientację seksualną. Wyrażają też zaniepokojenie konsekwencjami, jakie może przynieść gloryfikacja przemocy w świecie komercyjnej rozrywki. Wśród postulatów znalazły się nie tylko wezwanie do rozbrojenia nuklearnego i eliminacji broni masowej zagłady oraz ograniczenia i ścisłej kontroli broni konwencjonalnej, ale także apel o położenie kresu przemocy domowej. Sygnatariusze potępiają terroryzm, ale podkreślają, że walką z nim nie można usprawiedliwiać łamania praw człowieka, międzynarodowych praw, norm cywilizacyjnych i zasad demokracji.

Pod dokumentem podpisało się 13 laureatów Pokojowej Nagrody Nobla, m.in. Lech Wałęsa, Michaił Gorbaczow, Dalajlama XIV, południowoafrykański arcybiskup Desmond Tutu. Wśród sygnatariuszy znaleźli się także przedstawiciele organizacji uhonorowanych Noblem, m.in. Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej czy Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża.

Co roku szczyty noblistów odbywają się pod innym hasłem – np. w 2003 roku tematem była „Etyka w polityce, gospodarce i nauce”, w 2005 roku motywem przewodnim były wyzwania Afryki, a w 2007 roku – kolejne pokolenie.

Szczyt nie odbył się dwukrotnie – w latach 2001 i 2011.

Uczestnikami dotychczasowych edycji byli m.in.: historyczny przywódca Solidarności Lech Wałęsa, były prezydent RPA Frederik Willem de Klerk, prezydent Izraela Szimon Peres, Dalajlama XIV, nieżyjący już prezydent Korei Południowej Kim De Dzung czy Betty Williams i Mairead Corrigan Maguire, działaczki na rzecz pokoju w Irlandii Północnej. Gościły także wyróżnione Noblem organizacje, np. Lekarze bez Granic, Międzynarodowa Kampania na rzecz Zakazu Min Przeciwpiechotnych, Czerwony Krzyż i Czerwony Półksiężyc czy Grameen Bank, instytucja finansowa przyznająca mikrokredyty najbiedniejszym mieszkańcom w krajach rozwijających się.

“Solidarni dla pokoju – czas działać” to hasło przewodnie XIII Światowego Szczytu Laureatów Pokojowej Nagrody Nobla, który po raz pierwszy odbędzie się w stolicy kraju środkowoeuropejskiego, w Warszawie.

Ruch Solidarności był kamieniem milowym na drodze do odzyskania przez Polskę niepodległości. Przesłanie Solidarności, która dokonała historycznych pokojowych przemian, będzie stanowić podczas szczytu centralny punkt odniesienia w debacie o kondycji współczesnego świata.

Opierając się na tradycjach Solidarności, w ostatnich latach Polska przejęła w regionie przywódczą, aktywną rolę w zakresie promowania demokracji, przekazując innym krajom, takim jak Ukraina, Białoruś, Mołdawia, Tunezja, Egipt, Libia, czy Birma, doświadczenia ze swej ponad 20-letniej transformacji. W te działania zaangażował się przywódca Solidarności, Lech Wałęsa.

Dlaczego na miejsce szczytu wybrano stolicę? Warszawa to miasto prężne, dynamiczne i stale rozwijające się. Ponadto, jak mówi prezydent stolicy Hanna Gronkiewicz-Waltz, idee Solidarności zawsze były żywe w Warszawie – mieście wolności. – “Stolica wielokrotnie udowadniała, a najtragiczniej podczas II wojny światowej, że wolność i niepodległość zarówno jednostki, jak i całych państw jest bazą, bez której nie można zbudować społeczeństwa obywatelskiego”. (PAP)

ksaj/